Venezuela, ABD tarafından son 3 aydır uyuşturucu ile mücadele kapsamında karşı karşıya. Ağustos ayının sonlarında Amerikan ordusunun Karayipler’de ortaya çıkan askeri yığınağı, son 3 aydır bölgenin gündemini belirliyor. 16 Kasım itibariyle 21 bota yapılan saldırıda 83 kişi öldürüldü. Uyuşturucu çetesinin başını çeken grubun Venezuela ordusundan yüksek rütbeli askerlerin bulunduğu iddia ediliyor. Venezuela ise bölgedeki operasyonların kendi milli egemenliklerine karşı olduğunu söylüyor.
Peki Amerika gerçekten bölgedeki uyuşturucu kartellerine karşı mı savaşıyor? Maduro rejimini devirmek için ufukta bir Amerikan müdahalesi mi var?
Eylülden Bu Yana Süren Operasyonlar
Beyaz Saray’da ikinci dönemine başlayan Donald Trump, uyuşturucu kartellerini terörist olarak nitelendirerek mücadele edeceğini duyurmuştu. Küba’dan yola çıkan uyuşturucu yüklü bot, Amerikan ordusunun 1 Eylül’de gerçekleştirdiği hava operasyonu ile batırıldı. Botta bulunan 11 kişi öldürüldü. Trump’a ait olan Truth Social platformundan açıklama yapan Trump, saldırıda ölen 11 kişinin ‘Güneşler Karteline’ üye olduğunu açıkladı.
New York merkezli gazete olan The Wall Street Journal’ın yazısına göre 1 Eylül’deki bu müdahale, Amerika’nın 1989’daki Panama Müdahalesinden sonra bir ilk. 1 Eylül saldırıları yalnızca bununla da sınırlı kalmadı. Operasyonların 7’si Pasifik Okyanusu’nda, 14’ü Karayipler’de olmak üzere toplamda 21 uyuşturucu taşıdığı iddia edilen bota operasyon düzenlendi. Bu Kasım ayının sonunda Amerikan senatosunda muhalefet lideri olan Demokrat Senatör Chuck Schumer, Savunma Bakanı Hegseth’den kanıtlara ilişkin belgeler istedi. Schumer, yürütülen operasyonların yasal bir zemini olup olmadığı konusunda kamuoyunun aydınlatılması gerektiğini düşünüyor.
Güneşler Karteli
Operasyon düzenlenen gruplar arasında en çok dikkat çeken grup ‘Güneşler Karteli.’ İddialara göre kartelin yönetim kadrosunda Venezuela ordusunun rütbeli isimleri ve Venezuela Başkanı Nicolas Maduro var. Kartel, ismini Venezuela’daki generallerin üniformasında bulunan güneş simgesinden alıyor. Kartelin hükümetin güçlerini kullanarak uyuşturucu ticareti yaptığı da iddialar arasında. Amerika İçişleri Bakanlığı, Maduro’nun kaçak yollarla Amerika’ya sokmasından ötürü yakalayan kişiye 50 milyon dolar vereceğini açıklamıştı.
Amerika’nın Olası Venezuela’ya Müdahalesi
Hugo Chávez’in halefi olan Nicolas Maduro, Venezuela’yı 2013’ten beri yönetiyor. Maduro sol politikaları ile öne çıkan bir isim. Venezuela dünyadaki toplam petrol rezervinin %18’ine sahip ve günde 900 bin varil petrol üretmekte. 2013 yılında kıtlık yaşanan ülkede halk, marketlerden temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumdaydı. 2016 yılında ülke hiperenflasyon yaşadı. Venezuela Merkez Bankası, 2016 ile Nisan 2019 arasında enflasyon rakamlarının 53,798,500% arttığını tahmin ediyor. Venezuela ekonomisi halen daha Amerika’nın yaptırımlarına maruz kalmakta. Karayipler’e yapılan askeri yığınağın uyuşturucu kartelleri ile mücadeleden ziyade Venezuela’daki rejim değişikliği için yapıldığına yönelik söylentiler mevcut.
Bu sene Nobel Barış Ödülünü alan Venezuelalı muhalif siyasetçi, Maria Corina Machado’nun Trump yönetimi ile yakın ilişkileri olduğu mevcut. Machado, başa geçtiğinde petrol şirketlerinin özelleştirileceğini ve Venezuela ekonomisini tekrardan dünyaya açacağını söylemişti.
Müdahale iddiasını güçlendiren diğer bir kanıtsa Amerika’nın Latin Amerika’daki seçimlere alenen karışıyor olması. Trump, Latin Amerika’da sol görüşlü hükümetler için kullanılan “Pembe Dalgayı” kırmak istiyor. Şu ana kadar Arjantin, Honduras ve Saint Vincent ve Grenadinler’de Trump’ın desteklediği, Amerika’ya daha yakın olan merkez-aşırı sağ partiler kazandı. Önümüzdeki günlerde yapılacak Şili’de de aşırı sağ zaferinin geleceği tahmin ediliyor. Ülkesinde ‘Amerikan Emperyalizmi’ ile savaşan biri olarak görülen Maduro’nun sahadaki desteği de gün geçtikçe azalıyor.
Maduro, ülkesinin Karayipler’de barışçıl ilişkiler aradığını söylerken Amerika’nın bölgede emperyalist politikaları ve askeri emellerinin olduğunu söyledi. Venezuela, Amerika’nın saldırısına karşın 200,000 kadar askerini sahaya sürmeye hazırlanıyor. Venezuela Savunma Bakanı Lopez, ‘Venezuela’ya yönelik emperyalist saldırganlığa’ karşı vatandaşların kendilerini savunmasını istedi. Hugo Chávez döneminde vatandaşlardan kurulan kurulan sivil milislerin de savaş esnasına savunmaya katkı sağlayacağı öngörülüyorsa da ne kadar etkili oldukları tartışılır.
2013’ten bu yana -Maduro iktidarının başlangıcı- Venezuela basın özgürlüğü endeksinde 42 sıra geri gitti. Maduro hükümeti için en çok kullanılan tanım insan haklarını hiçe sayan otoriter bir rejim olması. Tahminlere göre ülkeden kaçmak için 6 milyon Venezuelalı (2017 nüfusuna göre nüfusun %20si) yurtdışına kaçmış durumda.
Beklentiler
Maliyetler, stratejik konum gibi konular göz önüne alınırsa Amerika’nın Venezuela’ya büyük çapta bir askeri operasyon yapması son derece mantıksız duruyor. Amerika Venezuela hükümetini zor durumda bırakarak halktan gelecek tepkilerle rejim değişikliğine zorlamak istiyor.
CNN ve Florida merkezli Miami Herald’ın haberine göre Maduro ve Trump arasında gerçekleşen gayri resmi telefon görüşmesinde Maduro’nun 18 ay içerisinde görevden çekilmesi teklif edildi. Teklifin şartları arasında Maduro ve ailesi için uluslararası af, yaptırımların kaldırılması, yargı süreçlerinin düşürülmesi gibi taleplerin olduğu belirtiliyor. ABD, tarafı Maduro’nun şartları kabul etmediğini; Resmî Venezuelalı yetkililer ise iddiaların asılsız olduğunu söyledi.
